Witte banden

Hij zat daar. Nieuwe adidasjes. Hij strekte zijn voeten waardoor zijn tenen nét de grond raakten. Zijn armen recht waardoor zijn schouders horizontaal kwamen. Hij leek wel 13. Hij is nog net 11. Nieuwe fiets, zo een die elke jonge gast nu ongeveer heeft, met zo’n rek ervoor. Blauw, met witte banden. ‘Over die witte banden wil ik nog wel even nadenken hoor pap’, zei hij vorige week. Want afwijkend en daardoor misschien voor schut en alles is al zo nieuw en spannend en zo. Een van zijn long time vriendjes uit Amsterdam gaf de doorslag. ‘Vette fiets man. Mooi ook, die banden.’ Het werden witte banden.

Bijna 12 jaar geleden was hij er. Dag of 8 te laat en puntgaaf. Ik was stiknerveus of alles wel goed zou gaan en of het met hem wel goed zou zijn, erfenisje van zijn zus. ‘Het ziet er geweldig uit. Gefeliciteerd met je zoon. Hoe heet hij?’, stelde de verloskundige me gerust en ik voelde mijn hart een sprongetje maken en mijn lijf en hoofd zich ontspannen. Blauwe ogen, kuiltje in je kin. Nu fiets je weg en steek je zelfs je arm uit, terwijl je rechtsaf slaat.

Vandaag is je laatste schooldag op de lagere school. Daar waar je later instroomde maar direct je plek vond, vrienden maakte, je jezelf leerde kennen en groot werd. Vanavond heb je de musical en speel je precies de rol die je wilde: aanwezig, op het podium maar met niet teveel tekst. Feestje erna, colaatje erbij. Prachtig.

Van alle mensen op de hele wereld lijk jij het meest op mij. We hebben nagenoeg hetzelfde karakter en – op onze kleur ogen en haren na – ook veel fysiek gemeen. Je bent geweldig in je nieuwsgierigheid, blik op de wereld, je oog voor anderen en je mooie hart. Ik hoop dat je nooit verandert. Ik hou van je.

En je fiets is ook chill. Goede keuze.

Vier dagen

Tijd is een ongrijpbaar concept, zeker als je een kind bent. Mijn ouders waren acht jaar getrouwd toen ik zes was en mijn broertje vier. Dat zes en vier samen tien is en mijn ouders pas acht jaar getrouwd waren, kon ik niet bevatten. Mijn broertje was vier dagen later jarig dan ik. In mijn jonge jaren heb ik dat altijd als een onrechtvaardig iets gezien: je warmt jezelf op voor je verjaardag en na die speciale straaldag heb je als kind het recht een paar dagen na te gloeien. De opwarmdagen van mijn broertje begonnen op mijn verjaardag, als zijn neus jarig was en hij ook kleine cadeautjes kreeg. Op de dag dat ik mocht stralen, was hij al volop aan het opwarmen. Mijn gloeidagen waren tot mijn (onuitgesproken) ongenoegen altijd minder fijn dan die van vriendjes die een zus hadden die maanden later jarig was.

Mijn ouders vierden onze verjaardagen vaak op dezelfde dag. “Lekker makkelijk”, was het argument maar ik vond het eigenlijk vooral oneerlijk. Dat het ook qua kosten een groot voordeel bood, had ik toen nog niet door. Ik accepteerde het wel en deed alsof het me eigenlijk niet veel kon schelen, maar het morrelde weer een beetje aan mijn gloeidagen.
Vandaag is het 4 dagen na mijn verjaardag. Typisch wel, dat het vandaag onophoudend regent en het zaterdag een stralend zonnige dag was. Alsof de 24e bedoeld was om te stralen en de 28e nat is om het gloeien te stoppen. Bovendien hoeft er vandaag niemand te stralen want er is niemand meer jarig. Alle opwarmdagen zijn tegenwoordig van mij en de straaldag van niemand anders. Gloeien kan ik al een tijdje ongestoord doen, zonder dat er iemand in mijn omgeving komt opwarmen. Het is oneerlijk.

Vandaag zou hij die maar 24 werd al 42 worden. Dat is al best wel een leeftijd. Ik hoop op een klein beetje zon vandaag.

Geboren vrienden

Het was zo’n roodwitblauwe basketbal, zo een die de Harlem Globetrotters ook hadden. Wel eentje voor buiten, met zo’n ribbelige structuur. We woonden in een drive-inwoning, dus we hadden drie verdiepingen thuis. Hij was iel van postuur en daarom kon hij niet zo hoog gooien als ik. Ik pakte de basketbal met twee handen vast, ging door mijn knieën en wierp de bal zo hoog als ik kon, voor mijn gevoel zeker tot boven de bovenste verdieping. Ik zette me schrap voor twee en zag de bal stilhangen in de lucht en omlaag komen. Hij had zijn ogen dicht en spande zijn schouders aan. Ik zag zijn gezicht in een grimas veranderen toen de bal bovenop zijn hoofd belandde. Ik lachte, ik lachte heel hard. Hij lachte ook, maar anders.

Hij deed altijd dit soort dingen. Ik was een brave kleuter, scholier, tiener. Hij niet, hij zocht altijd de grenzen op. Om het te kunnen voelen, maar ook om op te vallen op een andere manier dan altijd maar door die insulinepen en dat afgepaste dieet. Hij parkeerde ooit, net 14, de Lada van mijn opa tegen de schutting van de overbuurvrouw. Hij stond achterop de bagagedrager van zijn beste vriend terwijl die door de wijk fietste, overdreven zwaaiend naar iedereen, inclusief mijn moeder die dat niet zo leuk vond. Hij spijbelde, rookte, dronk en overtrad regels waar hij kon. Gewoon omdat het kon en omdat hij het wilde meemaken.

We waren in veel dingen echt tegenpolen. Ik voorbeeldkind, goede cijfers, luisterde naar mijn ouders en die ene keer dat ik uit de klas werd gestuurd, was het niet eens mijn schuld. Hij moest onbedaarlijk lachen toen ik het hem vertelde, of eigenlijk toen hij het via-via had gehoord. Ik vertelde het niet aan hem, want ik vond ook vooral dat ik voor hem moest zorgen, ook al hoefde dat helemaal niet. Hij liep altijd op of meestal voorbij het randje. Ik zie hem nog staan, ik denk 11 jaar oud, in een hoek van de kindercarnavalsdisco, volle bak aan het tongzoenen met een meisje. Hij ving mijn blik, grinnikte en ging door met waar hij mee bezig was, zijn grote broer vol verbazing en, ik geef eerlijk toe, gezond jaloers achterlatend.

Maar hij was ook genereus. Zijn hart stond open voor alles en iedereen, niks was hem teveel. Vriend van iedereen omdat hij ‘het wel regelde’ of eigenlijk omdat een van zijn vrienden het regelde maar hij ervoor had gezorgd dat het werd geregeld. Onze woonkamer zat na schooltijd altijd vol met vrienden van hem en vrienden van mij, die elkaar dan ook weer vonden of juist niet. Ondanks dat we heel verschillend waren, leken we ook wel op elkaar. We waren niet elkaars beste vrienden, maar wel elkaars oudste vrienden, elkaars geboren vrienden. We waren tot elkaar veroordeeld doordat we broers zijn maar juist dat maakte dat we gewoon elkaars vrienden waren en bleven. Hij was er voor mij, ik was er voor hem.

Soms wordt ook dit soort vriendschappen gebroken door dat wat alles fysiek breekt, vroeg of laat. Dan heb je ineens een vriend minder. Dan is dat telefoonnummer nutteloos, die verjaardag zonder taart, die stoel voor altijd leeg. Dat went nooit, al wen je er wel aan, ook als het al 17 jaar geleden is dat je elkaar sprak. Het is fucking veel te lang geleden man. Ik mis je.

Over Lego en het geknakte leven

Op tafel staat een grote doos vol Lego. Ik ben niet zo van de getallen maar als ik het zou moeten schatten een kilo of 15. Er zit van alles in: kleine gele blokjes, grote groene wegenplaten, flarden technisch Lego, delen van een ridderkasteel. Het is een vergaarbak vol herinneringen uit mijn jeugd, toen ik nog geen 10 jaar was.

“Neem maar mee naar huis jongen, het is van jou”, zei mijn moeder ruim een jaar geleden toen ik daar eens was. Dat ik er maar mee moest doen wat ik wilde, misschien iets voor de kinderen? Nee dus. Wel leuk maar ze keken er niet naar om, dus stond het op de zolder, netjes in goedverpakte oude dozen uit 1977, luchtdichte huzarensaladebakken uit 1981 en meestal voorzien van instructieboekjes, waar in krullerige letters Boudewijn of Bastiaan opstond.

De frikadelpeuter

Een van de mooiste dingen aan voetbal en het aandoen van een stadion is de diversiteit aan mensen. Wordt hockey nog steeds gezien als een elitesport, bij het voetbal zie je alle geledingen van de maatschappij. Blank, zwart, rijk, arm, dik, dun: het zit in het stadion. Ik heb genoeg stadions en clubs bezocht om te weten dat het overal zo is. Mooi vind ik dat.

Bij mijn tweewekelijkse bezoek aan het gezelligheidstheater dat De Vliert heet, kom je ook van alles tegen. De lokale dikzak die anderhalve stoel inneemt (nooit een probleem, plaats genoeg), de vrijkaartjes voor het speciaal onderwijs, de man van stand met stropdas en kleinzoon in Ralph Lauren: het is er allemaal. Bij FC Den Bosch, op mijn tribune, zit met ruime voorsprong mijn lievelingssupporter: de frikadelpeuter. Ze komt al jaren (noodgedwongen) en zij is een beetje de jongen tegenover je in de trein met de wijnvlek in zijn gezicht: je wil het niet, maar je moet er naar kijken.

Ze moet een jaar of anderhalf zijn geweest toen ik haar voor het eerst zag. Dochter van een Suppoostenpaar kwam ze aan de hand van Mama het vak ingelopen. Klein olijk brilletje, verwonderde blik en duidelijk onder de indruk van de mensen, het geluid en de imposante kijk op het groene veld. Het zal een zondagmiddag zijn geweest. Ik moest glimlachen.

De weken erna kwam ze terug. Elke keer, maar het probleem was dat de FC niet alleen op zondagmiddag speelde. Eerste Divisie-voetbal betekent namelijk negentig minuten ballen op vrijdagavond, wat voor het Suppoostenpaar klaarblijkelijk geen enkel probleem vormde. Dochterlief kon makkelijk mee. Nou, ze kon mee, maar makkelijk? De eerste helft was nog wel vol te houden, maar daarna werd het lastig. Kinderen van die leeftijd gaan dan nogal eens moe worden, zo ook de peuter. Zakje chips was in het begin een goede zoethouder, maar dat is in een kwartiertje wel op. Mama Suppoost wist daar wel iets op: een frikadel. Zo gezegd zo gedaan: de peuter werd een frikadelpeuter. Bleek perfect te werken: een drietal frikadellen per helft is een geweldige manier om iemand rustig te houden. Wanneer je moe wordt, kun je het ook uitstekend als surrogaatduim gebruiken en ermee, half liggend op de schoot van de op dat moment pauze houdende Mama Suppoost, in slaap vallen. Papa Suppoost kwam zo af en toe de tribune opgelopen, stak zijn duim op want hij zag dat het goed was. Opgelost.

Het Suppoostenpaar is er nog elke week. Dat frikadellen een ideale manier is om groot te worden, bewijst de frikadellenpeuter die inmiddels wel een frikadellenkleuter is geworden. Wat wederom de stelling ontkracht dat teveel frituurvoedsel slecht voor je zou zijn.

Volgende week speelt FC Den Bosch weer. Heeft er iemand een peuter van onder de twee te leen? Ik zou namelijk dolgraag eens proberen of het bovenstaande ook werkt bij kroketten, mexicanos, lihanboutjes en sito-sticks.

Waarom december een kutmaand is

Goed, ik zal maar meteen met de deur in huis vallen. Ik vind december een kutmaand. Zo. Ik kan er niet meer van maken, dit is zoals het voor mij is. Nou vooruit, het is niet alleen maar kommer en kwel, maar eigenlijk zou ik het liefst een elfmaands jaar hebben, gewoon hup 30 november – jippie 1 januari.

Ik ben altijd al een zonnemens geweest. De eerste zonnestralen in maart, als je je jas open kunt houden als je naar buiten loopt, markeren het begin van het beste deel van het jaar. De periode waar je buiten kunt zitten, nog een flesje rosé kunt openen, twee keer per week kunt barbecueën, je je slippers weer tevoorschijn kunt halen en angstig wit niet de standaard gelaatskleur is. Ik vond de winter en dus december nooit echt mijn jaargetijde, maar ik accepteerde het zoals het was. Tot 13 jaar geleden.

2000 begon zonder stroomstoringen, kabbelde voort zonder Europese titel en eindigde dramatisch. ‘Je moet gaan zitten’, zei ze toen ik de telefoon opnam. ‘Hij is dood…’, snikte ze en ik zeeg letterlijk naar de grond. Dat gevoel dat de hele dag in mijn buik rondwaarde, was dus echt. Ik reed erheen, zag hem en hem tegen hem gesproken. Hij zei niks terug. Ik heb hem gevraagd waarom en heb zijn semi-lachende gezicht een kus gegeven. Het was vreemd leeg en vertrouwd. Het was vooral dood.

Ineens ben je dan enig kind. Je bent plotseling het enige levende deelproduct van je ouders, je hebt ineens niemand meer waarmee je exact dezelfde genen deelt. En ookal besef je dat niet dagelijks, wekelijks of maandelijks, je hebt niemand meer die dezelfde opvoeding kende, van kinds af aan dezelfde gerechten at, dezelfde voordeur deelde of dezelfde afwasbeurten had. Dat besef komt met vlagen en vaak pas veel later. Maar dan komt het soms ineens keihard.

Hij was gek van Kerstmis. Spendeerde zijn gehele studiebeurs of kerstsalaris aan cadeaus, groter, mooier, aparter en genoot. Hij genoot ervan als je iets uitpakte en je wéér moest zeggen dat het niet nodig was. Dan glom hij. Aan de kerstdis vrat hij zich ongans, terwijl hij het door zijn suiker eigenlijk helemaal niet kon hebben. We stonden het toe. Mijn moeder oogluikend en soms zuchtend, maar ze wist ook dat hij hier zo van genoot. Iedereen samen, spelletjes doen, morbide grappen maken, schansspringen kijken. Samen, want hij was nog veel meer een gezelschapsmens dan ik.

Deze week is het 13 jaar geleden dat hij overleed. Zomaar ineens, paf weg. Een leven voor zich, nog niet eens op een derde aanbeland. Boem. Over. De kerst van 2000 was kut, Oud en nieuw ook. Ik luisterde toen voor het eerst goed en beter naar A Long December en hoopte dat de zanger gelijk had: Maybe this year will be better than the last. Dat had hij ook. Jaren worden beter, tijd heelt wonden, maar littekens blijven. Het is een cliché, maar wel waar. Ik denk nog dagelijks aan hem, al is de tijd voorbij dat ik zijn nummer belde als er voetbal op tv was. Het went.

Donderdag 12 december, als het precies 13 jaar geleden is, gaat mijn zoon naar een nieuwe school. Dat vindt hij niet leuk, helemaal niet zelfs, maar hij weet dat het beter voor hem is. Het is de dag van een nieuw begin voor hem. Ik geloof dat niet zomaar op die dag gebeurt, als ik er goed over nadenk. Ik vermoed dat het misschien best wel eens geen toeval kan zijn.

Donderdagavond drink ik een drankje, proost ik op mijn broertje en op het leven. Want dat verdient hij en dat verdient het leven. Proost kerel. Je wordt gemist.

Angst voor de Tuinbroek

deur
Ik zeg het maar eerlijk: ik vind mezelf een schappelijke man. Ik zeg bewust man en niet mens, want dan komt de strekking van dit verhaal beter over. Ik ben 100% voor gelijkheid der sexen als het gaat om kansen op de arbeidsmarkt, opvoeding van de kinderen, verdeling van de huishoudelijke taken en het klussen in en om het huis.
Ik vind ook dat vrouwen in veel dingen – nee, niet alleen strijken en het sanitair poetsen – beter zijn dan mannen, net als dat ik vind dat mannen beter zijn in andere dingen. Volgens mij wel een beetje een van de redenen dat mannen en vrouwen in de hedendaagse samenleving prettig samenwonen.

Ik ben ook wel een traditioneel geval, moet ik toegeven. Niet in de ‘jouw recht is het aanrecht’-zin van het woord, maar in de dagelijkse etiquette. Ik ben wel van het deuren openhouden, afhankelijk van de situatie de vrouw voorlaten danwel -gaan en het aanschuiven van stoel of ontkurken van de fles. Niet omdat ik dat moet, maar omdat ik vind dat dat hoort. Ik kan het ook slecht hebben als een vrouw in een groep mannen in de kroeg meelapt in de pot. Ik weet het, het slaat wellicht nergens op maar dat knaagt altijd een beetje. Maar dat is eigenlijk geen punt.

Maar dan. Dan komt daar ineens de tuinbroek. De vrijgevochten doorgeslagen vrouw die meent dat vrouwen sowieso in alles beter zijn dan dat inferieure manvolk met de pijngrens van een 2-jarige. Niets ontziend en gezegend met een gezonde portie ‘Mind your own fucking business’ wordt onomwonden duidelijk gemaakt dat ze zelf de deur wel kan opendoen. Geschrokken deins ik terug, waardoor ik per ongeluk op de voet in teenslipper (‘pumps? Gadverdamme, vrouwonterend stuk leder!’) stap van een andere Tuinbroek. Foute boel. Tuinbroek 1 geeft me een knalharde kopstoot (op zich knap, opspringen naar 1m 93 en dan nog met de kracht van de goal van Gullit in ‘88 doorswingen) waardoor mijn neus besluit te gaan bloeden. ‘Bloed maar eens goed ja, voel maar eens wat wij elke maand moeten doorstaan, watje!’ wordt me toegesnauwd. Terwijl ik opkrabbel, gaat Tuinbroek 2 nog even op mijn hand staan. Expres. Gelukkig draagt ze geen pumps. In mijn ontreddering wint mijn goede inborst het van mijn woede en haal ik het in mijn hoofd dat het misschien aan mij ligt, dus bied ik de beide Tuinbroeken een drankje aan, als verontschuldiging voor mijn wellicht wat vrijpostige gedrag. Nog voordat ik de zin heb uitgesproken, hoor ik iets met ‘dat is de druppel!’ en trapt Tuinbroek 3 (die verdenkt stond opgesteld, achter me voor een verrassingsoffensief) me vanachter in het kruis. Die klap kom ik niet meer te boven en murw geslagen en onder hoongelach van de Tuinbroeken strompel ik naar buiten.

Gelukkig houdt de uitsmijter de deur voor me open.

Spring dan

Hij nam een diepe zucht en stapte omhoog, op de rand van de brug. Hij hoorde niets dan het suizen in zijn oren en voelde niets dan de leegte en de angst in zijn maag. Hij zuchtte nog een keer en deed zijn ogen dicht. Hij voelde zijn ogen vochtig worden en vroeg zich af of het door de wind kwam of toch iets anders.

Missen

“Heb je gemist”, zegt ze vol overtuiging terwijl ze haar hoofd tegen me aandrukt. Mooi hoe dat kan, in die paar uurtjes. Ze lacht en zet de huppel die ze in had gezet bijna vloeiend om in een drafje om eerder bij de deur te zijn.
Missen van is een groot iets. Missen van is het vervelendste wat er is. Missen is een leegte die letterlijk niet te vullen is, totdat het gemiste terug is en je juist nog meer beseft wat het is om iets te missen.

Taupe (spreek uit: toop)

‘Ik zoek taupe’, stond er op Facebook. ‘Ligt op de groentenafdeling!’, wilde ik schrijven, maar er stond echt een p. Taupe. Blijkbaar een kleur. Inderdaad: een grijsachtig bruin, of een bruinachtig grijs, zegt Wiki. Volgens mij is er geen man op aarde, behalve wellicht een homoseksuele, die met zijn volle verstand of zonder instructies van thuis openlijk om taupe zou vragen. ‘Goedemiddag, ik ben mijn schutting aan het verven. Hebt u twee blikken taupe hoogglans voor me?’ Kansloos. Het kleurenspectrum van de man is beperkter, eenvoudiger en vooral duidelijker. Primaire kleuren zijn geoorloofd en gebruikelijk, alle andere kleuren worden door mannen niet gebruikt, uitzonderingen daargelaten natuurlijk. Een spijkerbroek is blauw, gras is groen, bloed is rood. Sim-pel.